Қазақстанда суперэлита тұқымдарының өндірісі 2,5 еседен астам ұлғайтылады

ҰАҒБО құрылымына кіретін ұйымдар 2024 жылы 14 мың тонна суперэлита тұқымын өндірді. Алдағы екі жылда бұл көрсеткішті 40 мың тоннаға дейін арттыру жоспарлануда. Бұл Қазақстанда отандық тұқымдарды пайдалануды 80%-ға дейін арттыруға мүмкіндік береді, деп хабарлады Ауыл шаруашылығы министрлігінің баспасөз қызметінен.

Соңғы сегіз жылда Қазақстан ғалымдары ауыл шаруашылығы дақылдарының 326 сұрыптары мен будандарын өсірді, олардың 37%-ы дәнді дақылдар. Барлық сұрыптар мемлекеттік сынақтан өтіп, мемлекеттік тізілімге енгізілді.

"Отандық селекцияның тұқымдары фермерлер арасында сұранысқа ие. Мысалы, Қарағанды облысында егіс алқаптарының 99%-ы егілді. Биылғы жылы жоғары нәтиже көрсеткен "Таймас", "Дамсинская 2017" астық нарығындағы танымал сұрыптардың қатарында, сондай-ақ "Алтай 1" күздік бидайы мен "Өскемен" күздік қара бидайы бар", - деп хабарлады АШМ-де.

Қазақстанның тұқымға жыл сайынғы қажеттілігі дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар үшін 2 млн тоннаны, майлы дақылдар үшін 87 мың тоннаны, жемшөп үшін 23 мың тоннаны және картоп үшін 289 мың тоннаны құрайды. Тұқым импортына тәуелділікті азайту үшін үкімет 2024-2028 жылдарға арналған селекция мен тұқым шаруашылығын дамытудың Кешенді жоспарын бекітті.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, Қазақстанда бірегей және элиталық тұқымдардың 284 аттестатталған өндірушілері жұмыс істейді, ал селекциямен 27 мамандандырылған мекеме айналысады. Бұл жұмыста элиталық тұқым шаруашылығы шаруашылықтарымен ынтымақтастыққа ерекше назар аударылатын Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты жетекші рөл атқарады. Алайда, көптеген шаруашылықтар сұрыпты жаңартумен айналыспайды немесе шығу тегі белгісіз тұқымдарды сатып алмайды. Бұл мәселені шешу үшін институт жыл сайын фермерлерді оқыту және жаңа технологияларды енгізу үшін демонстрациялық полигондар жасайды.

Тұқым шаруашылығын дамытудағы маңызды қадам 2023 жылдың қазан айында ҚазЕӨҒЗИ базасында жоғары сапалы тұқым өндіру орталығының ашылуы болды. Мұнда тұқымдар бес сатылы тазартудан және калибрлеуден өтеді. Ағымдағы жылы шведтік ThermoSeed жабдығында тұқымдарды сұрыптауға және термиялық өңдеуге арналған өндірістік үй-жайдың құрылысы да басталады. Тұқымдарды өңдеудің органикалық әдістерін, соның ішінде қыша ұнтағы мен тасшөп майы сияқты табиғи қосылыстарды қолдануды енгізу жоспарлануда.

Ағымдағы жылы элиталық тұқым өндіру көлемі бұрынғы "Онтустик" агропаркі" ЖШС жер ресурстары институтына қосылуының арқасында 4,5–5 есеге ұлғайтылатын болады. ҚазЕӨҒЗИ жыл сайын 1500 тоннадан астам дәнді масақ дақылдарының тұқымын, 300 тонна дәнді-жемшөп және 100 тонна дәнді-бұршақты дақылдарды, сондай-ақ жүгері, мақсары және жемшөп дақылдарының тұқымын өндіреді және өткізеді.