Сенатор астық егетін шаруашылықтарға көмек шараларын ұсынды

Қостанай облысында тамыз айында жауын-шашын мөлшері орташа көпжылдық нормадан 2,5 есе, қыркүйекте айлық нормадан екі есе көп түсті. Комбайндар далаға шыға алмайды, ал мұндай мүмкіндік бар жерде фермерлер дымқыл астықты ұнтақтауға мәжбүр. Бүгінде өңірде 1 млн гектардан астам астық немесе егін жинау алаңының 24%-ы ғана жиналды. Сонымен қатар, шамадан тыс жауын-шашынның салдарынан масақтағы дәннің өнуі басталды. Сапалы өнім жинамаған аграрийлердің қаржылық жағдайы нашарлауда, жағдай мемлекет тарапынан шұғыл шараларды талап етеді. Бұл туралы премьер-министрдің атына депутаттық сауалда сенатор Гауез Нұрмұхамбетов мәлімдеді.

Қостанай облысының аграрийлері бүгінде жаңбырдың салдарынан 550 мың гектар алқапта дәнді дақылдар өскенін, бұл егіннің жиналмаған бөлігінің 17% құрағанын хабарлайды. Облыстың кейбір аудандарында бұршақ түрінде жауын-шашынның салдарынан егіннің опат болу фактілері бар. Сонымен қатар, осы жазда егіннің бір бөлігі ақбөкендермен жайпалды, ал бұдан кейінгі өнімсіздік 1,5-2 ц/га құрайды.

"Ауа-райының нашарлауы егін жинауды қиындатады, астық сапасы төмендейді, үлкен көлем класты емес жемдік астыққа жатқызылады. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің төмен бағасы да жағдайды ушықтырады. Сапаның төмендеуі келесі жылы тұқым қорының азаюына әкеледі. Тұқымдарды импорттау қажет болуы мүмкін. Астық қабылдау кәсіпорындарын астықты кептіру үшін дизель отынымен қамтамасыз ету мәселесі өткір тұр", - деп сипаттады сенатор.

Қолайсыз ауа райы жағдайларының салдарын азайту және егінді барынша сақтау үшін Қостанай облысының ауыл шаруашылығы құрылымдарынан келесілер сұралады:

• облыстың астық қабылдау кәсіпорындарына астықты кептіруге ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін белгіленген бағалар бойынша 6,5 мың тонна дизель отыны бөлінсін -250 теңге/литр;
• көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарына несие беру бағдарламалары бойынша міндеттемелерді бір күнтізбелік жылға айыппұл санкцияларын қолданбай ұзартылсын;
• облыстың астық қабылдау кәсіпорындарының сақтауындағы Азық-түлік корпорациясының 306 мың тонна астығы 2024 жылғы тұқымға пайдалану үшін резервке қойылсын;
• импорттық тұқымдарды сатып алу және әкелу кезінде фермерлерге ҚҚС алып тасталсын;
• ылғалды астықты жедел әкелу және кептіру үшін өнімді егістіктен қойма үй жайларына тасымалдау кезінде автокөлікті тиеу жөніндегі талаптарға мораторий белгіленсін;
• тоннасына 100 еуро баж салығын қарастыратын күнбағыс экспортына шектеулер алып тасталынсын;
• жемдік астықтың үлкен көлемінің болжамдарын ескере отырып, оны ел ішінде барынша пайдалану мүмкіндігі қарастырылсын, оның ішінде мал шаруашылығы үшін жемдік астықты Қазақстанның басқа облыстарына жеткізуді қаржыландыру көзделсін, жемдік астықты сатып алу үшін кәсіпорындарға жеңілдікпен несие берілсін;
• ақбөкендердің келтірген залалы өтелсін;
• ағымдағы жылы Азық-түлік корпорациясы арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің максималды көлемі ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін қолайлы бағамен сатып алу ұйымдастырылсын.
  

Сонымен қатар, Гауез Нұрмұхамбетов Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарында да осындай ауа райы жағдайлары мен егін жинау жұмыстары кезіндегі проблемалар қалыптасқанын атап өтті.

"Еліміздің астық егетін солтүстік өңірлерінде халықтың басым бөлігі ауыл шаруашылығы құрылымдарының қызметі есебінен жұмыспен қамтамасыз етілетіні белгілі. Қалыптасқан жағдай олардың материалдық әл-ауқатына теріс әсер етуі мүмкін. Бұл жағдай әлеуметтік шиеленістің күрт өсуімен күрделене түседі. Егін жинау науқаны бойынша туындаған проблемалардың күрт нашарлауына жол бермеу және егіннің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында сізден қысқа мерзімде жоғарыда аталған мәселелерді шешуге жәрдем көрсетуіңізді сұраймыз", - делінген депутаттық сауалда.